Co to jest prewspółczynnik i czym się różni od proporcji VAT?
Prewspółczynnik
Prewspółczynnik ma zadanie zapewnić, aby przedsiębiorstwa nie mogły odliczyć podatku VAT z tytułu zakupów, które nie są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przy czym chodzi o działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust 2 Ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004 nr. 54 poz. 535 z póź. zm.)
Przykład 1:
Szkoła publiczna oprócz zajęć wynikających z podstawy programowej sprzedaje koszulki z emblematem szkoły. Sprzedaż koszulek z emblematem szkoły jest działalnością gospodarczą. Natomiast zajęcia wynikające z podstawy programowej już nie. Są tak zwaną działalnością inną. Zgodnie z art. 86 ust 2a Ustawy o VAT przedsiębiorstwa, które prowadzą jednocześnie działalność gospodarczą oraz inną działalność nie będącą działalnością gospodarczą mogą odliczać podatek VAT jedynie wynikający z zakupów związanych z prowadzona działalnością gospodarczą. Jeżeli nie jest możliwe jednoznaczne przypisanie danego zakupu do prowadzonej działalności, to kwotę podatku VAT przysługującą do odliczenia ustala się przy uwzględnieniu proporcji, zwanej potocznie prewspółczynnikiem VAT. Proponowane przez Ministerstwo Finansów algorytmy wyliczenia wysokości prewspółczynnika określa Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (Dz. U. 2015 poz. 2193).
Oznacza to, że kwota podatku VAT wynikająca z:
- zakupów, które są jednoznacznie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą podlegają odliczeniu w całości
- zakupów, które są jednoznacznie związane z inną działalnością niż gospodarcza w całości nie mogą być odliczone
- zakupów, które są związane z oboma rodzajami działalności podlegają odliczeniu w części wynikającej z wysokości prewspółczynnika.
Proporcja VAT
Proporcja VAT z kolei ma zadanie zapewnić, aby przedsiębiorstwa nie mogły odliczyć podatku VAT z tytułu zakupów, które nie są związane ze sprzedażą opodatkowaną. Zgodnie z art. 90 Ustawy o VAT przedsiębiorstwa, które dokonują sprzedaży opodatkowanej oraz zwolnionej mogą odliczać podatek VAT jedynie wynikający z zakupów związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Jeżeli nie jest możliwe jednoznaczne przypisanie danego zakupu do prowadzonej sprzedaży, to kwotę podatku VAT przysługującą do odliczenia ustala się przy uwzględnieniu proporcji VAT.
Oznacza to, że kwota podatku VAT wynikająca z:
- zakupów, które są jednoznacznie związane ze sprzedażą opodatkowaną podlegają odliczeniu w całości
- zakupów, które są jednoznacznie związane ze sprzedażą zwolniona w całości nie mogą być odliczone
- zakupów, które są związane z oboma rodzajami sprzedaży podlegają odliczeniu w części wynikającej z wysokości proporcji VAT.
Prewspólczynnik i proporcja VAT łącznie
Oba współczynniki mają podobne zadanie. Nie są jednak zamienne. Jedno przedsiębiorstwo może mieć obowiązek stosować oba łącznie. Wtedy musi dzielić zakupy z punktu widzenia obu współczynników, co oznacza, że będzie mieć podział na zakupy związane z:
- Działalnością gospodarczą i sprzedażą opodatkowaną
- Działalnością gospodarczą i sprzedażą zwolnioną
- Działalnością gospodarczą i sprzedażą opodatkowaną oraz zwolnioną
- Działalnością inną niż gospodarcza i sprzedażą opodatkowaną
- Działalnością inną niż gospodarcza i sprzedażą zwolnioną
- Działalnością inną niż gospodarcza i sprzedażą opodatkowaną oraz zwolnioną
- Oboma rodzajami działalności i sprzedażą opodatkowaną
- Oboma rodzajami działalności i sprzedażą zwolnioną
- Oboma rodzajami działalności i sprzedażą opodatkowaną oraz zwolnioną
Przykład 2:
Szkoła publiczna oprócz zajęć wynikających z podstawy programowej, sprzedaje koszulki z emblematem szkoły oraz świadczy dodatkowe odpłatne zajęcia nauki języków obcych: angielskiego i hiszpańskiego. Przy czym język angielski jest nauczany również w ramach podstawy programowej, a język hiszpański jest nauczany tylko w ramach płatnych zajęć. Odpłatne zajęcia nauki języków obcych oraz sprzedaż koszulek z emblematem szkoły są działalnością gospodarczą. Natomiast zajęcia wynikające z podstawy programowej już nie. Są tak zwaną działalnością inną. Jednocześnie odpłatne zajęcia nauki języków obcych są sprzedażą zwolnioną, a sprzedaż koszulek jest sprzedażą opodatkowaną. W takim przypadku firma musi zastosować zarówno prewspółczynnik jak i proporcję VAT.
W związku z czym:
- Zakup koszulek do sprzedaży jest związany z działalnością gospodarczą i sprzedażą opodatkowaną. Od tego zakupu przysługuje pełne odliczenie kwoty podatku VAT.
- Zakup materiałów edukacyjnych do nauki języka hiszpańskiego jest związany z działalnością gospodarczą i sprzedażą zwolnioną. Od tego zakupu nie przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku VAT (ze względu na sprzedaż zwolnioną)
- Zakup materiałów edukacyjnych do nauki języka angielskiego jest związany z oboma rodzajami działalności i sprzedażą zwolnioną. Od tego zakupu nie przysługuje prawo do odliczenia kwoty podatku VAT (ze względu na sprzedaż zwolnioną).
- Zakup materiałów biurowych wykorzystywanych przez personel szkoły jest związany z oboma rodzajami działalności i sprzedażą opodatkowaną oraz zwolnioną. Kwota podatku VAT przysługująca do odliczenia od tego zakupu będzie iloczynem kwoty podatku, wartości prewspółczynnika oraz wartości proporcji VAT.
Opis rozwiązania
Rozwiązanie zakłada, że do rozliczenia prewspółczynnika wykorzystujemy mechanizm stosowany dotychczas do rozliczania proporcji VAT. Przy czym w polu przeznaczonym na podanie wartości proporcji VAT (Ustawienia->Parametry stałe->Rejestry i konta VAT->Proporcja odliczenia podatku) wpisujemy wartość proporcji VAT lub prewspółczynnika lub iloczynu proporcji VAT i prewspółczynnika.
A następnie dokumenty są rejestrowane zgodnie z oznaczeniami typu rejestru: ABCD wykorzystywanymi standardowo dla proporcji VAT zależnie od rodzaju zakupu.
Poniższa tabela prezentuje jak oznaczać zakupy w rejestrze VAT w zależności od tego jaki współczynnik stosuje klient oraz rodzaju zakupu.
Na koniec roku klient musi ponownie skalkulować wartość prewspółczynnika i proporcji oraz obliczyć ewentualną korektę odliczonego podatku VAT, którą wprowadzi do Ewidencji Danych Podatkowych (EDP).
Ograniczenia rozwiązania
Opisane powyżej rozwiązanie nie jest kompleksowe. Rozwiązanie zakłada, że stosujemy tylko trzy warianty odliczenia: pełne odliczenie, brak odliczenia lub iloczyn prewspółczynnika i proporcji VAT. W związku z czym nie obsłuży poprawnie następujących przypadków, gdy klient stosuje prewspółczynnik i proporcję VAT:
W tych przypadkach kwota podatku VAT do odliczenia wyliczona opisanym powyżej mechanizmem byłaby niższa niż przysługuje w rzeczywistości. W obu przypadkach klient może samodzielnie (ręcznie) obliczyć jaką część podatku VAT może odliczyć i wprowadzić wartości do dwóch rejestrów: jednego z literą A w wartościach podlegających odliczeniu, a drugiego z literą D – w wartościach niepodlegających odliczeniu. Ale takie rozwiązanie utrudni klientowi zliczenie na koniec roku wartości potrzebnych do ustalenia kwoty korekty odliczonego podatku VAT z tytułu zmiany współczynników. Utrudnienie będzie wiązało się z tym, że część zapisów objętych prewspółczynnikiem i proporcją VAT będzie oznaczona literą C i będzie prezentować pełną kwotę podatku VAT z dokumentu, a część będzie podzielona na rejestry podlegające i niepodlegające odliczeniu. Zalecamy zweryfikowanie rozwiązania przed jego wdrożeniem